حساسیت ذخیره رطوبتی خاک­های دیمزارها به مدیریت­های مختلف خاکوزی در زیر تناوب علوفه – گندم

جلیل اصغری میدانی1، مهدی رحمتی2، اسماعیل کریمی2، علی اصغر علیلو3

چکیده

تناوب زراعی و خاکورزی دو مدیریتی هستند که به کارایی بهتر منابع آب منجر خواهند شد. بنابراین، به منظور بررسی اثرات تناوب­های زراعی و مدیریت­های خاکورزی مختلف بر روی ذخیره رطوبتی خاک، یک آزمایش چند ساله با به کارگیری دو تناوب زراعی و شش مدیریت خاکورزی مختلف در شرایط دیمزار انجام شد. نتایج نشان داد که کشت پاییزه ماشک علوفه­ای (CR1) در مقایسه با کشت بهاره آن (CR2) مقدار آب بیشتری را در خاک برای کشت محصول بعدی (گندم) حفظ کرد و در نتیجه موجب افزایش عملکرد دانه گندم گردید. همچنین مشخص شد که افزایش ذخیره رطوبتی در عمق دوم نمونه­برداری (15 تا 30 سانتیمتر) به طور معنی­داری بیشتر از دو عمق دیگر (صفر تا 15 سانتیمتر و 30 تا 45 سانتیمتر) بود. نتایج همچنین نشان داد که مدیریت خاکورزی ” شخم با گاوآهن قلمي+ استفاده از سيکلوتيلر + كاشت گندم توسط خطي‌كار (TP1)” در مقایسه با دیگر مدیریت­ها و به ویژه در مقایسه با مدیریت معمول منطقه ” شخم با گاوآهن برگرداندار + دست‌پاشی کود و بذر و استفاده از هرس بشقابی (TP5)” به طور معنی­داری موجب افزایش ذخیره رطوبتی خاک شده است. مدیریت خاکورزی مورد اشاره (TP1) همچنین به طور معنی­داری موجب کاهش جرم مخصوص خاک و افزایش عملکرد بیولوژیکی و دانه گیاه گندم شد. بنابراین، به کارگیری مدیریت خاکورزی TP1 در کنار کشت پاییزه ماشک علوفه­ای در تناوب با گندم می­تواند به عنوان یک راهکار مناسب جهت افزایش ذخیره رطوبتی خاک و عملکرد محصول در دیمزارهای منطقه پیشنهاد گردد.

کلید واژه ها: تناوب زراعی، عملکرد محصول، ذخیره رطوبتی، گندم، مدیریت خاکورزی

download-pdf1