ارزیابی خطر سلامتی عناصر سنگین برای انسان در اثر مصرف سبزیجات آبیاری شده با پساب شهری

سجاد بیات1*، حسن پیرانی2 و سبحان محمدی2

چکیده

در بسیاری از مناطق، به علت کمبود آب شیرین، پساب شهری (MWW) برای آبیاری استفاده می­شود. با این حال، عناصر سنگین می­توانند به انسان منتقل شوند و باعث بیماری شوند. بنابراين آزمايش گلخانه­اي در قالب طرح كاملا” تصادفي براي سبزیجات شاهی، تربچه، اسفناج و شلغم كه باMWW  آبياری شده بودند، براي تعيين فاکتور انتقال (TF)، فاکتور آلودگي به صورت تکی(PF)  و جامع  (Pn)عناصر سنگین، مصرف روزانه عناصر (DIM)، شاخص خطر سلامتي (HRI) و تأثير جدا کردن پوست سبزيجات غده­ای بر روی اين شاخص­ها انجام شد. پنج تیمار شامل (1) کنترل، (2) 75 درصد کنترل + 25 درصد MWW، (3) 50 درصد کنترل + 50 درصد MWW، (4) 25 درصد کنترل + 75 درصد MWW و (5) 100 درصد MWW  به کار برده شد. مقادیر PF برای سرب (35/8-85/0)، کادمیوم (32/15-76/0)، روی (68/10-79/0) و مس (76/9-83/0) در خاک­های کشت شده بود. مقادیر Pn  برای Pb، Cd، Zn  و Cu در تمام خاک ها در محدوده 46/15-03/1 بود. در میان سبزیجات، شلغم بیشترین مقدار TF، DIM  و HRI برای Cd نسبت به سایر عناصر را دارا بود. جدا کردن پوست (لایه برداری) به طور قابل توجهی غلظت Pb، Cd، Zn  و Cu را به ترتیب 71/20، 22/22، 16/21 و 30/19 درصد در تربچه و 39/20، 00/22، 46/20 و 93/20 درصد 20.39 در شلغم نسبت به فرم­های بدون جدا کردن پوست کاهش داد.HRI  برای Pb، Cd، Zn و Cu در بزرگسالان به ترتیب از 11/3-25/0، 20/2-11/0، 14/0-01/0 و 09/1-09/0 به 48/2-20/0، 74/1-08/0، 11/0-01/0 و 87/0-07/0 در اثر جدا کردن پوست کاهش یافت. در مورد کودکان، این شاخص از 57/3-29/0، 53/2-12/0، 16/0-01/0 و 25/1-10/0 به ترتیب به 85/2-23/0، 00/2-09/0، 13/0-01/0 و 00/1-08/0 کاهش یافت. بنابراین، جدا کردن پوست یک راه موثر برای کاهش خطر سلامتی و انتقال عناصر سنگین به بدن انسان می­باشد.

کلید واژه ها:مصرف روزانه، خطر سلامتی، عناصر سنگین، شاخص­های آلودگی، فاکتور انتقال.

download-pdf1