سازه‎های تأثیرگذار بر رفتار حفاظت از منابع آب در بخش کشاورزی: مورد مطالعه کشاورزان حوضه جنوبی دریاچه ارومیه

بیژن ابدی

چکیده

 دریاچه ارومیه یکی از زیست بوم‌های در معرض خطر در ایران می‎باشد که نیاز به احیای هر چه سریعتر آن احساس می‎شود. فرض مطالعه حاضر این است که اگر نظام‌های کشاورزی متعامل با این زیست بوم صرفه جویی لازم را در مصرف منابع آب انجام دهند، امکان احیای بخشی از این دریاچه به وجود می‌آید. لذا، در این تحقیق به مطالعه تأثیر سازه‌هایی نظیر اثربخشی سازمان‎های مردم نهاد محیط‌ زیستی، نیاز به مداخلات این سازمان‌ها، رفتار مسئولیت مدار، رفتار زیاده خواهی و کنترل رفتاری را رفتار حفاظت پرداخته شده است. نمونه‎ای متشکل از 368 نفر کشاورزان (23750 ≈ N) با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب و از ابزار پرسشنامه برای پیمایش آنها استفاده شد. گروهی از اعضای هیئت علمی دانشگاه در رشته ترویج و آموزش کشاورزی پیشنهادات خود را برای تأیید اعتبار صوری ابزار پرسشنامه ارائه دادند. پس از انجام یک مطالعه راهنما نیز جهت تأیید پایایی شاخص‎های تحقیق از تحلیل عاملی تأییدی و روش آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج  حاصل از تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که سه سازه کنترل رفتاری (قویترین متغیر پیش بین)، اثربخشی سازمان‌های مردم نهاد محیط‌ زیستی و نیاز به مداخلات این سازمان‎ها مردم در مدیریت منابع آب می‏توانند 53 درصد از تغییرات رفتار کشاورزان در حفاظت منابع آب را تبیین نمایند. آن دسته از کشاورزانی که کنترل رفتاری بیشتری در حفاظت منابع آب داشتند، ادراک پایینی از اثربخشی سازمان‌های مردم نهاد محیط‌زیست در مدیریت منابع آب داشتند و نیاز کمتری را پیرامون مداخله آنها در مدیرت منابع آب بیان نمودند. در بخش نتیجه گیری نیز بر اساس یافته‌های تحقیق، راهکارهای کاربردی برای ارتقای رفتار حفاظت منابع آب ارائه شده است.

کلید واژه ها:سازمان های مردم نهاد محیط‌ زیستی، اثربخشی، رفتار حفاظت منابع آب، دریاچه ارومیه 

download-pdf1