روند تغییرات مؤلفه­ های بیلان آب تحت تاثیر تغییرات اقلیمی  (مورد مطالعه: حوضه آبخیز رودخانه اترک)                                               

مجتبی محمدی1، زهرا عبداللهی2، معصومه فروزان­فرد1، سید احسان جمالی3، یان فنگ سانگ4                                                                            

چکیده

گرم شدن جهانی سبب تغییر در توزیع مکانی و زمانی منابع آب در مقیاس منطقه ­ای و چرخه هیدرولوژیکی در مقیاس جهانی می­ شود. بنابراین بررسی تغییرات مؤلفه ­های هواشناسی گامی مؤثر در مطالعات تغییر اقلیم به­ حساب می ­آید. لذا، مطالعه حاضر با هدف بررسی روند تغییرات مؤلفه­ های آب-هواشناسی و تأثیرپذیری آن­ها از تغییر اقلیم جهانی در استان خراسان شمالی (ایران) انجام پذیرفت. در این خصوص، مدل رگرسیون خطی و آزمون ناپارامتری من-کندال برای داده­های بیلان آبی (شامل رواناب، تبخیر و تعرق واقعی و بارش) ثبت­ شده در هشت حوزه آبخیز استان خراسان و با استفاده از معادله پالمر مورد استفاده قرار گرفت. نتایج آزمون من­­-کندال حاکی از وجود روند تغییر ناهمگن در بارش متوسط در تمام حوزه­های مورد مطالعه بود. آنالیز سری­های زمانی دبی نیز حاکی از وجود روند کاهشی در مقادیر ماهانه، فصلی و سالانه در سطح احتمال 95 و 99 درصد بود.  هم­چنین، نتایج روند افزایشی در نرخ تبخیر و تعرق و دما را در طول سال­های مورد مطالعه مشاهده گردید. به­طورکلی، با بررسی نتایج مشاهده گردید که تغییر جهانی اقلیم تاثیر معنی­داری بر ورودی­های هیدرولوژیکی در منطقه مورد مطالعه نداشت. در حالی­که با توجه به روند گرم­ شدن مشاهده شده، مؤلفه تبخیر و تعرق به­عنوان یکی از مؤلفه­های خروجی روند افزایشی داشته است. بنابراین، یک مدیریت مؤثر و راهبردی جهت کاهش تلفات پیشنهاد می­گردد. 

کلید واژه ها: تغییر اقلیم, آزمون من­-کندال, بررسی روند, مؤلفه­ های بیلان آبی     

download-pdf1